1 czerwca 2011

Edward Kłosiński

languages: Polski / English

author: Ewa Nawój


Cinematographer. Born in 1943 in Warsaw, died 5 January 2008 in Milanówek near Warsaw.

After graduating from secondary art school in Wroclaw, in 1962 Edward Kłosiński enrolled at the cinematography department of the National Film and Theatre School (today's PWSFTviT) in Łódź. After graduating in 1967, at the Film Etude Festival organized by the Zygzakiem Film Discussion Club, he received the joint first prize for best cinematography with Sławomir Idziak. From 1968 he worked for a year at his home school as an assistant to Kurt Weber. He did not get to work as a cameraman straight away, a characteristic feature of those times. His first job in the film industry was that of a stills photographer and assistant cameraman. He went on to work as a cameraman for educational films, and a cameraman and assistant cinematographer for short films. He worked with the film studios "Czołówka" and Se-Ma-For. Edward Kłosiński's big professional break came with Andrzej Wajda's "The Birch Wood" from 1970, where he was a cameraman at first, but after Zygmunt Samosiuk left the project he completed the film as its cinematographer. In subsequent years he was the cinematographer of several feature films. His full-length debut was Janusz Zaorski's "Run Away Nearly" from 1971. In later years he worked with Janusz Zaorski several more times, and also with Krzysztof Zanussi and Andrzej Wajda.

Since the late 1970's Edward Kłosiński has divided his time between Poland and Western Europe, where he has worked on many cinema projects and television productions. He often collaborates with his wife, actress Krystyna Janda who has recently taken on the role of director more and more often.

Edward Kłosiński's awards include a prize for the cinematography for Krzysztof Zanussi's "Barwy ochronne / Camouflage" at the Polish Feature Film Festival in Gdańsk in 1977. In 2001 his cinematography for the same director's film "Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową / Life as a Fatal Sexually Transmitted Disease" won him a nomination for an "Eagle", the Polish Film Award.

With his art history knowledge and painting skills acquired at art school, Edward Kłosiński has the kind of background that could direct his attention as a cinematographer mainly to the visual aspect of a film. This is true to a certain degree, though the painter's viewpoint is not a dominating feature of his films.

"I spent long hours studying how Vermeer, Rembrandt, Hogarth, Turner or Hoppner built their paintings. The world can be described in many ways, but the question is: why do certain ways of representing the world become more strongly embedded in the memory than others? I realized that I liked natural light the most, only not entirely natural but slightly deformed. All within the boundaries of realism, but not an illusion of reality. That is how Sven Nykvist, Gordon Willis and a few others work. There is an element of creation involved, because the sun never shines that low, the contrasts are well balanced, the shot is narrowed, etc., but if the main light source in a scene is a window, then this fact has to be respected. It is the same with painting, even in the pictures of Salvador Dali". (interview granted to Bożena Janicka, "Kwartalnik Filmowy", 7-8 1994)

Edward Kłosiński does not seek eccentric shots, his cinematography tends to display a certain moderation and naturalness.

"The cinematography cannot be a 'wall' separating the film from the viewer", he said in an early interview. "If the cinematography is so aggressive that the cinema viewer starts sighing 'how lovely', then they lose the essence of the film. I try not to 'stick out' from behind the camera, and not to overdo special shots - from under the table, then from a bird's-eye view". (interview granted to Marcin Giżycki, "Kino" 12/1978)

In an interview twenty years later he said:

"Making a film, I never think only about its visual impact, but I identify with it - I would say - completely". ("Kino" 4/1998)

This means that the important thing for Edward Kłosiński is a film's intellectual layer, and his way of thinking is close to that of the director, though unlike many of his fellow cinematographers, apart from one instance of co-directing a series with Andrzej Wajda, this artist has not tried his hand at the director's profession. As he declares, though, he is a cameraman who likes to join in the work on a film wherever possible, at the earliest possible stage. He thinks this is the most convenient situation for a cinematographer. Because, as he said in an interview granted to Bożena Janicka,

"it gives you an influence over the film's dramatic structure, for example you can propose that scenes which convey information verbally be replaced with ones that suggest it using images only".

"The most active period of my work", Edward Kłosiński said in the same interview, "fell on the years of the birth and peak development of the cinema of moral anxiety. Today I can't really say if that was lucky or unlucky. I like that cinema, I know it was needed and important, but in terms of form it is hard to view it as rich. It probably had to be that way. If the formal aspects had been more spectacular, they would have falsified the content which was the most important thing".

Kłosiński was the cinematographer for several major films of this trend, and looking at his camera work, one can say that the formal aspect of the films within this journalistic trend in Polish cinema was not entirely ignored after all.

An example: Krzysztof Zanussi's "Camouflage" was shot almost entirely "from the hand", which was something of an innovation at the time, and was linked to a specific formal effect that was subordinated to the main idea for the film - that it should feature a natural element.

The most important element in Feliks Falk's "Wodzirej / Top Dog", as Kłosiński told Bożena Janicka, was the personality of the main character played by Jerzy Stuhr.

"Stuhr in 'Top Dog' has a little motor that drives him on throughout the film", said Kłosiński. "His rapid little steps create a special rhythm that is accompanied by another kind of rhythm, formed by the alternation of brighter and darker scenes".

In Andrzej Wajda's "Bez znieczulenia / Rough Treatment" on the other hand, the shots are intentionally "rough" because, as the cinematographer himself said,

"this was a story about difficult moments in the life of a journalist, so I did my best to make it look like a reporter's work, to make it restless, careless". (interview granted to Andrzej Wojnach, "Film" 49/1979)

This film was shot "from the hand", just like "Spirala / Spiral" and "Camouflage", to create an illusion of authenticity, and for the liveliness of the camera to balance out the large amount of dialogue, said Kłosiński in the above interview.

Wajda's films that were less journalistic than the "cinema of moral anxiety" gave the cameraman greater scope for creativity. In "Panny z Wilka / The Maids from Wilko", explained the cinematographer in the same interview, "the images had to be calm, expressing the mood of a hot summer". It was the same in "Kronika wypadków miłosnych / A Chronicle of Amorous Incidents", where Edward Kłosiński searched for "the visual key in old photographs" (interview granted to Marcin Sułkowski "Kino" 4/1998), wanting to show a world that no longer exists, idealized by memory. In this film, the cinematographer treated the contrast between light and shadow in a unique way.

"A film school student would probably have gotten bottom marks for the wrong balance between interior and outdoor locations", Kłosiński said, "but I intentionally went against the rules and, working inside, I lightened the outdoors to the limits of legibility. This is not my discovery though, it's done from time to time all over the world. In addition, using certain filters makes bright points even brighter and, for example, a white dress against the landscape becomes almost misty, it almost stops being physical, concrete. In both cases my aim was for the image not to be defined technically in an obvious way, but to contain something elusive, something that makes us guess the physical rather than actually see it".

"Człowiek z marmuru / Man of Marble", also directed by Andrzej Wajda, was a completely different challenge for the cameraman. Some of the takes were purposely shot in a socialist-realist style, observed in documentaries from that period, glorifying giant construction projects like pipelines or the Nowa Huta metallurgical complex. Other takes are maintained in a different style, typical of the success propaganda of the 1970's, thanks to which Warsaw for instance looks "as if it were a city with a European polish". It is the contrast of the two styles that gives the film its ironic aspect, as intended by the director.

Kłosiński gained some interesting professional experience working with the renowned documentary director Wojciech Wiszniewski on his one and only feature film, "Historia pewnej miłości [The Story of a Love]", which was shelved by the censors for almost ten years precisely for "extracting the ironic aspect".

"I'm glad I was able to make that film with him", Kłosiński told Marcin Sułkowski. "Wojtek had a wonderful 'crooked eye' that pinpointed all the absurdity of our 'little stabilization'. This film had all the elements of small realism, but used in such a way that overall it resulted in a supra-value which compromised both that model of living and the fact that we had all accepted it".

In the late 1970's and early 1980's Edward Kłosiński began dividing his time between Poland and abroad, mainly West Germany and Austria, often working as a cameraman for television productions.

He was the cinematographer for many films by Peter Keglević, including the quite popular musical comedy with elements of fantasy, "Magic Sticks" from 1987, and Axel Corti, including the well-known mini-series "Eine Blassblaue Frauenschrift". He was also a cameraman for Lars von Trier's "Europa".



  • 1965 - "Przygoda [The Adventure]", dir. Rashko Uzunov
  • 1965 - "Zdarzenie [The Event]", dir. Marek Piestrak
  • 1966 - "Dzień zwycięstwa [Victory Day]", dir. Marek Piestrak
  • 1966 - "Niebo [Heaven]", dir. Juan Manuel Torres
  • 1966 - "Wygrana, przegrana [Victory, Defeat]", dir. Rashko Uzunov, cinematography with Sławomir Idziak
  • 1968 - "Czy państwo gracie [Are You Playing]", dir. Juan Manuel Torres

Documentaries and short films:

  • 1969 - "Jacek Mierzejewski" dir. Jerzy Mierzejewski (cinematography with Mieczysław Lewandowski)
  • 1970 - "Spojrzenie [The Look]", dir. Sławomir Idziak
  • 1970 - "Na Dobranoc [Good Night]", dir. Janusz Zaorski
  • 1971 - "Dekameron 40 Czyli cudowne przytrafienie pewnego nieboszczyka [The Decameron 40, or the Miraculous Adventure of a Dead Man]", dir. Jan Budkiewicz
  • 1971 - "Mateo Falcone", dir. Jan Budkiewicz
  • 1971 - "Meta / The Pad", dir. Antoni Krauze (premiere 1980)
  • 1972 - "Hipoteza [Hypothesis]", dir. Krzysztof Zanussi
  • 1973 - "Sobie Król [King]", dir. Janusz Leski
  • 1973 - "Śledztwo [The Investigation]", dir. Marek Piestrak
  • 1973 - "Żółw [The Turtle]", dir. Andrzej Kotkowski
  • 1977 - "Umarła klasa / Dead Class", dir. Andrzej Wajda
  • 1979 - "Pogoda domu niechaj będzie z tobą... [May the Serenity of Home Be with You…]", dir. Andrzej Wajda
  • 2004 - "Jaki jest z bliska [A Close-up]", dir. Katarzyna Maciejko-Kowalczyk

Feature films:

  • 1972 - "Uciec jak najbliżej / Run Away Nearly", dir. Janusz Zaorski
  • 1972 - "Illumination", dir. Krzysztof Zanussi
  • 1974 - "Historia pewnej miłości [The Story of a Love]", dir. Wojciech Wiszniewski (1-hour feature film - premiere 1980)
  • 1974 - "Sędziowie. Tragedya [The Judges. A Tragedy]", dir. Konrad Swinarski (1-hour film)
  • 1974 - "Ziemia obiecana / The Promised Land", dir. Andrzej Wajda (cinematography with Witold Sobociński, Waclaw Dybowski)
  • 1975 - "The Promised Land", TV series, dir. Andrzej Wajda (cinematography with Witold Sobociński and Wacław Dybowski)
  • 1975 - "Strach / Fear", dir. Antoni Krauze (1-hour film)
  • 1976 - "Polskie drogi [Polish Roads]", dir. Janusz Morgenstern, TV series, cinematographer for episodes 1-6 (cinematographer for episodes 7-11 - Witold Adamek) (awards: 1978 - Award of the Chairman for Radio and Television, first class)
  • 1976 - "Barwy ochronne / Camouflage", dir. Krzysztof Zanussi (awards: 1977 - Gdańsk, Polish Feature Film Festival, prize for cinematography)
  • 1976 - "Człowiek z marmuru / Man of Marble", dir. Andrzej Wajda
  • 1977 - "Pokój z widokiem na morze / A Room with a View on the Sea", dir. Janusz Zaorski
  • 1977 - "Wodzirej / Top Dog", dir. Feliks Falk
  • 1977 - "Spirala / Spiral", dir. Krzysztof Zanussi (awards: 1979 - Panama, International Film Festival, prize for cinematography)
  • 1978 - "Bez znieczulenia / Rough Treatment", dir. Andrzej Wajda
  • 1978 - "Zaległy urlop [Overdue Leave]", dir. Janusz Zaorski (1-hour film, cinematography with Janusz Kaliciński)
  • 1979 - "Panny z Wilka / The Maids from Wilko", dir. Andrzej Wajda
  • 1979 - "Szansa / Chance", dir. Feliks Falk (also co-author of the dialogues)
  • 1980 - "Die Jahre Vergehen", dir. Peter Keglevic, TV film
  • 1980 - "Z biegiem lat, z biegiem dni... [Over the Course of Time…]", dir. Andrzej Wajda, Edward Kłosiński (cinematography with Witold Adamek)
  • 1981 - "Dziecinne pytania / Childish Questions", dir. Janusz Zaorski
  • 1981 - "Człowiek z żelaza / Man of Iron", dir. Andrzej Wajda
  • 1982 - "Matka Królów / The Mother of Kings", dir. Janusz Zaorski (cinematography with Witold Adamek)
  • 1982 - "Bella Donna", dir. Peter Keglević
  • 1983 - "Die Grünstein-Variante", dir. Bernhard Wicki
  • 1984 - "Eine Blassblaue Frauenschrift", dir. Axel Corti
  • 1984 - "Der Bulle und das Mädchen", dir. Peter Keglević
  • 1985 - "Pattbergs Erbe", dir. Marianne Lüdcke
  • 1985 - "Sansibar oder der letzte Grund", dir. Bernhard Wicki
  • 1985 - "Ga-ga. Chwała bohaterom / Ga-ga. Glory To the Heroes", dir. Piotr Szulkin
  • 1985 - "Kronika wypadków miłosnych / A Chronicle of Amorous Incidents", dir. Andrzej Wajda
  • 1986 - "Magic Sticks", dir. Peter Keglević
  • 1987 - "Dekalog / Decalogue", dir. Krzysztof Kieslowski, a cycle of TV films, cinematography for "Decalogue Two"
  • 1988 - "And the Violins Stopped Playing", dir. Alexander Ramati
  • 1989 - "Herzlich Willkommen", dir. Hark Bohm
  • 1989 - "Modrzejewska", dir. Jan Łomnicki, TV series
  • 1989 - "Der Skipper", dir. Peter Keglević
  • 1990 - "Życie za życie / Life for Life. Maximilian Kolbe", dir. Krzysztof Zanussi
  • 1991 - "Europa", dir. Lars von Trier (cinematography with Henning Bendtsen, Jean-Paul Meurisse)
  • 1991 - "Kuchnia Polska / Polish Cuisine", dir. Jacek Bromski (cinematography with Janusz Gauer)
  • 1991 - "Polish Cuisine", dir. Jacek Bromski, TV series, episodes 1-2 (cinematography with Janusz Gauer)
  • 1991 - "Der grosse Bellheim", dir. Dieter Wedel, TV series
  • 1992 - "Trzy kolory: Biały / Trois couleurs: Blanc / Three Colours: White", dir. Krzysztof Kieslowski (also script consultation)
  • 1994 - "Der Schattenmann", dir. Dieter Wedel, TV series
  • 1995 - "Pestka / The Pip", dir. Krystyna Janda
  • 1996 - "Opowieści weekendowe / Weekend Stories", dir. Krzysztof Zanussi, cycle of TV films, cinematographer for: "Damski interes / Woman's Business", "Słaba wiara / Little Faith", "Urok wszeteczny / Deceptive Charm", "Skarby ukryte / The Hidden Treasure"
  • 1997 - "Un air si pur...", dir. Yves Angelo
  • 1997 - "Der König von St. Pauli", dir. Dieter Wedel, TV series (cinematography with Franz Rath, Gerard Vandenberg)
  • 1998 - "Gloomy Sunday - Ein Lied von Liebe und Tod", dir. Rolf Schübel (awards: 1999 - Bavarian Film Award for best cinematography)
  • 1998 - "Liebe mich Bis in den Tod", dir. Michael Keusch
  • 1999 - "Tydzień z życia mężczyzny / A Week in the Life of a Man", dir. Jerzy Stuhr
  • 1999 - "Abschied - Brechts letzter Sommer", dir. Jan Schütte
  • 2000 - "Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową / Life as a Fatal Sexually Transmitted Disease", dir. Krzysztof Zanussi (awards: 2001 - Eagle, Polish Film Award, nomination for best cinematography, for 2000)
  • 2000 - "Chopin. Pragnienie miłości / Chopin: Desire for Love", dir. Jerzy Antczak (awards: 2003 - Houston, WorldFest Independent Film Festival, Golden Award for best cinematography)
  • 2001 - "Suplement / The Supplement", dir. Krzysztof Zanussi
  • 2002 - "Gebürtig", dir. Robert Schindel, Lukas Stepanik
  • 2002 - "Pogoda na jutro / Tomorrow's Weather", dir. Jerzy Stuhr (awards: 2004 - Bitola, "Manaki Brothers" International Cinematographers Film Festival, audience award)
  • 2002 - "Superprodukcja [Super-Production]", dir. Juliusz Machulski
  • 2002 - "Supertex", dir. Jan Schütte
  • 2003-2004 - "Męskie - Żeńskie [Male - Female]" TV series, dir. Krystyna Janda, cinematographer for the episodes "Buty [Shoes]", "Aktorka [The Actress]", "Danie świąteczne [Festive Meal]" (other episodes: Witold Sobociński)
  • 2004 - "Vinci", dir. Juliusz Machulski
  • 2005 - "Fale [Waves]", dir. Maciej Dejczer (three-part cycle, unfinished) part entitled "Wyjazd [Departure]"
  • 2005 - "Solidarność, Solidarność [Solidarity, Solidarity]", film based on an idea of Andrzej Wajda composed of 13 shorts by different directors, cinematographer for "Sushi", dir. Juliusz Machulski, "Czołgi [Tanks]", dir. Krzysztof Zanussi, "Krótka historia jednej tablicy [Short Story of One Blackboard]" [aka "A Short Story of a Board"], dir. Feliks Falk, "Człowiek z nadziei [Man of Hope]", dir. Andrzej Wajda
  • 2005 - "Persona non grata", dir. Krzysztof Zanussi
  • 2006 - "Wszyscy jestesmy Chrystusami / We're All Christs", dir. Marek Koterski
  • 2006 - "Old Love", dir. Jan Schütte - in production

Television Theatre productions:

  • 1977 - "The Last Days" by Mikhail Bulgakov, dir. Maciej Wojtyszko
  • 1977 - "Sędziowie / The Judges" by Stanisław Wyspiański, dir. Konrad Swinarski
  • 1978 - "Noc listopadowa / November Night" by Stanisław Wyspiański, dir. Andrzej Wajda in association with Edward Kłosiński
  • 1994 - "Na szkle malowane / Painted on Glass" by Ernest Bryll, dir. Krystyna Janda
  • 1995 - "Amphitryon" by Heinrich von Kleist, dir. Michał Kwieciński
  • 1996 - "Tristan and Isolde" by Ernest Bryll, dir. Krystyna Janda
  • 1998 - "The Physiology of Marriage" by Honoré de Balzac, dir. Krystyna Janda
  • 1999 - "The Lark" by Jean Anouilh, dir. Krzysztof Zanussi
  • 1999 - "Communicating Doors" by Alan Ayckbourn, dir. Juliusz Machulski
  • 2000 - "The Open Couple" by Dario Fo and Franca Rame, dir. Krystyna Janda
  • 2001 - "Jealousy" by Esther Vilar, dir. Krystyna Janda (awards: 2002 - Sopot, "Two Theatres" National Festival of Polish Radio Theatre and Television Theatre - prize for cinematography)
  • 2002 - "Porozmawiajmy o życiu i śmierci [Let's Talk About Life and Death]" by Krzysztof Bizio, dir. Krystyna Janda
  • 2003 - "Śluby panieńskie czyli magnetyzm serca / Maidens' Vows" by Aleksander Fredro, dir. Krystyna Janda
  • 2003 - "19. Południk [19th Meridian]" Juliusz Machulski, dir. Juliusz Machulski

Moreover, assistant cinematographer or cameraman:

Film etudes:

  • 1964 - "Propozycja [The Proposal]", dir. Jerzy Wojciech Wójcik, cinematography Jan Hesse
  • 1967 - "Nocna wizyta [Night Visit]", dir. Jerzy Wojciech Wójcik, cinematography Ryszard Kuziemski
  • 1967 - "Wagary [Playing Truant]", dir. Jacek Butrymowicz, cinematography Sławomir Idziak

Feature films

  • 1969 - "Sasiedzi / The Neighbours" dir. Aleksander Scibor-Rylski, cinematography Kurt Weber
  • 1970 - "Brzezina / The Birch Wood", dir. Andrzej Wajda, cinematography Zygmunt Samosiuk
  • 1970 - "Dzień listopadowy [November Day]", dir. Edward Żebrowski, cinematography Zygmunt Samosiuk
  • 1970 - "Lokis. Rekopis profesora Wittembacha / The bear", dir. Janusz Majewski, cinematography Stefan Matyjaszkiewicz
  • 1971 - "Jeszcze słychac śpiew i rżenie koni... [You Can Still Hear the Singing and the Horses Neighing…]", dir. Mieczysław Waskowski, cinematography Sławomir Idziak
  • 1972 - "Zabijcie czarną owce / Kill the Black Sheep", dir. Jerzy Passendorfer, cinematography Stefan Pindelski

Author: Ewa Nawój, August 2006; updated: January 2008


Edward Kłosiński języki: polski / english autor: Ewa Nawój
Operator filmowy. Urodzony w 1943 roku w Warszawie, zmarł 5 stycznia 2008 w Milanówku koło Warszawy

Po zakończeniu nauki w liceum plastycznym we Wrocławiu, Edward Kłosiński podjął w 1962 roku studia na wydziale operatorskim w PWSTiF w Łodzi. Po ich ukończeniu w roku 1967, w tym samym roku, na Festiwalu Etiud Filmowych organizowanym przez DKF Zygzakiem, otrzymał nagrodę za najlepsze zdjęcia ex aequo ze Sławomirem Idziakiem. Od 1968 przez rok pracował na swojej macierzystej uczelni jako asystent Kurta Webera. Nie od razu, co było w tamtych latach charakterystyczne, dane mu było stanąć za kamerą. Pracę w kinematografii zaczynał jako fotosista i asystent operatora. Później był operatorem filmów oświatowych, operatorem kamery i II operatorem filmów krótkometrażowych. Współpracował z wytwórniami "Czołówka" i "Se-Ma- For". Ważnym doświadczeniem zawodowym była dla Edwarda Kłosińskiego praca przy "Brzezinie" Andrzeja Wajdy, filmie z 1970, gdzie był operatorem kamery, ale faktycznie po odejściu z pracy przy tym filmie Zygmunta Samosiuka dokończył zdjęcia jako pierwszy operator. W kolejnych latach jako autor zdjęć zrealizował kilka filmów fabularnych. Pełnometrażowym debiutem był film Janusza Zaorskiego "Uciec jak najbliżej" z 1971 roku. W późniejszym okresie współpracował jeszcze kilkakrotnie z Januszem Zaorskim, a także z Krzysztofem Zanussim i Andrzejem Wajdą.

Od końca lat 70. Edward Kłosiński dzieli swój czas na prace w kraju i na zachodzie Europy, gdzie pracuje jako operator przy licznych filmach kinowych i produkcjach telewizyjnych. Często współpracuje ze swoją żoną, aktorką Krystyną Jandą, która coraz częściej występuje także w roli reżysera.

Edward Kłosiński jest m.in. laureatem nagrody za zdjęcia do filmu Krzysztofa Zanussiego "Barwy ochronne" na FPFF w Gdańsku z 1977. W roku 2001 za zdjęcia do filmu tego samego reżysera "Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową" nominowany był do "Orła", Polskiej Nagrody Filmowej.

Mając za sobą wiedzę z zakresu historii sztuki i umiejętności malarskie, wyniesione ze szkoły plastycznej, Edward Kłosiński ma przygotowanie, które mogłoby kierować jego uwagę jako operatora przede wszystkim na stronę plastyczną zdjęć. I w pewnym stopniu tak jest, choć z pewnością malarski punkt widzenia nie dominuje w jego pracach filmowych.

"Spędziłem długie godziny na studiowaniu, jak budował swoje obrazy Vermeer, Rembrandt, Hogarth, Turner czy Hoppner. Świat można opisać na wiele sposobów, rodzi się jednak pytanie: dlaczego pewne sposoby przedstawiania świata zapadają w pamięć mocniej, a inne słabiej? Uświadomiłem sobie, że najbardziej lubię światło naturalne, ale naturalne nie do końca, odrobinę odkształcone. Wszystko w granicach realizmu, ale nie iluzja rzeczywistości. Tak fotografuje Sven Nykwist, Gordon Willis, kilku innych. Jest w tym element kreacji, bo słońce nigdy nie świeci tak nisko, kontrasty są wyważone, kadr zwężony itd., ale jeśli np. podstawowym źródłem światła w scenie jest okno, trzeba ten fakt respektować. W malarstwie też tak jest, nawet w obrazach Salvadora Dali." (wywiad Bożeny Janickiej, "Kwartalnik Filmowy", 7-8 1994)

Edward Kłosiński nie szuka ekscentrycznych ujęć, jego zdjęcia filmowe zdradzają raczej pewne umiarkowanie i naturalność.

"Fotografia nie może być 'taflą' oddzielającą film od widza" - mówił w jednym z wczesnych wywiadów. - "Bo jeżeli zdjęcia są tak agresywne, że widz w kinie zaczyna się zachwycać: 'jakież to piękne', to umyka mu istota filmu. Staram się nie 'wystawać' zza kamery, nie epatować specjalnie ujęciami a to spod stołu, to znów z lotu ptaka." (wywiad Marcina Giżyckiego, "Kino" 12/1978)

A w innym, o dwadzieścia lat późniejszym:

"Robiąc film nigdy nie myślę wyłącznie o jego wymiarze plastycznym, lecz identyfikuję się z nim powiedziałbym - totalnie." ("Kino" 4/1998)

Oznacza to, że dla Edwarda Kłosińskiego ważna jest przede wszystkim warstwa intelektualna filmu, a jego myślenie bliskie jest myśleniu reżysera, choć inaczej niż wielu kolegów po fachu, twórca ten - wyjąwszy jeden wypadek współreżyserowania serialu z Andrzejem Wajdą - nie próbuje swoich sił w tym zawodzie. Jest jednak, jak sam deklaruje - operatorem, który lubi włączać się do pracy nad filmem, jeśli to tylko możliwe, w najwcześniejszej fazie jego powstawania. Taką sytuację uważa za najdogodniejszą dla autora zdjęć. Bo, jak mówił w wywiadzie udzielonym Bożenie Janickiej,

"może wtedy mieć wpływ na budowę dramaturgiczną filmu, np. zaproponować zastąpienie scen przekazujących werbalnie jakąś informację - takimi, które samym obrazem sugerują, o co chodzi."

"Najaktywniejszy okres mojej pracy - mówił Edward Kłosiński w tej samej rozmowie - przypadał na lata narodzin i rozkwitu kina moralnego niepokoju. Dziś sam nie wiem, czy uznać to za szczęście, czy za pech. Lubię to kino, wiem, że było potrzebne i ważne, ale od strony formy trudno je uznać za bogate. Tak chyba musiało być. Gdyby strona formalna była efektowniejsza, zafałszowałaby przekaz treści, a one były najważniejsze."

Kłosiński jest autorem zdjęć do kilku ważnych filmów tego nurtu i choćby na przykładzie jego operatorskich prac należy uznać, że strona formalna w filmach tego publicystycznego nurtu polskiego kina nie była jednak całkowicie pomijana.

I tak: "Barwy ochronne" Krzysztofa Zanussiego były kręcone niemal całkowicie kamerą "z ręki", co w tamtym czasie było swego rodzaju novum i wiązało się z określonym efektem formalnym, podporządkowanym głównym założeniom filmu, by wprowadzić do obrazu element naturalności.

W "Wodzireju" Feliksa Falka najważniejszym elementem filmu, jak mówił Kłosiński Bożenie Janickiej, stała się osobowość głównego bohatera, postaci kreowanej przez Jerzego Stuhra.

"Stuhr w 'Wodzireju' ma w sobie przez cały czas taki napędzający go mały motorek" - mówił Kłosiński. - "Jego szybkie drobne kroczki tworzą specyficzny rytm, któremu towarzyszy inny rodzaj rytmu, jaki tworzy "przemienność scen jaśniejszych i ciemniejszych."

W filmie "Bez znieczulenia" Andrzeja Wajdy zaś, zdjęcia są celowo "brudne", bo - jak mówi ich autor

"była to opowieść o niełatwych chwilach dziennikarza, więc starałem się, żeby zdjęcia miały charakter jakby reporterski, żeby były niespokojne, niestaranne." (wywiad Andrzeja Wojnacha, "Film" 49/1979)

Film ten był robiony kamerą "z ręki", podobnie jak "Spirala" i "Barwy ochronne", by nadać złudzenie autentyzmu i by żywość kamery zrównoważyła dużą ilość dialogów, mówi w tym wywiadzie Kłosiński.

Mniej publicystyczne niż kino moralnego niepokoju filmy Wajdy dawały operatorowi większe pole do popisu. W "Pannach z Wilka" - wyjaśnia autor zdjęć w tej samej rozmowie - "obraz musiał być spokojny, oddający nastrój gorącego lata". Tak jak w "Kronice wypadków miłosnych", gdzie Edward Kłosiński szukał "klucza wizualnego w starych fotografiach" (wywiad Marcina Sułkowskiego "Kino" 4/1998), chcąc oddać wyidealizowany przez pamięć świat, który już nie istnieje. W tym filmie autor zdjęć w wyjątkowy sposób traktował kontrast między światłem i cieniem.

"Prawdopodobnie student w szkole filmowej dostałby dwóję za niewłaściwy balans wnętrza z plenerem" - mówił Kłosiński swojemu rozmówcy - "ale ja specjalnie, wbrew regułom, pracując we wnętrzu rozświetlałem plener aż do granic czytelności. Z tym, że to nie jest moje odkrycie, tak się od czasu do czasu robi na całym świecie. Poza tym stosowanie pewnych filtrów powoduje, że jasne punkty jeszcze bardziej się rozjaśniają i np. biała sukienka na tle pejzażu staje się prawie taka jak mgła, traci swą materialność, konkretność. W obu przypadkach chodziło mi o to, żeby obraz nie był w oczywisty sposób technicznie zdefiniowany, ale by było w nim coś nieuchwytnego, coś co sprawia, że raczej domyślamy się materii niż ją widzimy."

Wyreżyserowany, podobnie jak dwa wymienione wcześniej filmy, także przez Andrzeja Wajdę "Człowiek z marmuru", był dla operatora całkiem odmiennym wyzwaniem. Zdjęcia niektórych sekwencji tego filmu były realizowane w świadomie użytej manierze socrealistycznej, podpatrzonej w filmach dokumentalnych tamtego okresu, gloryfikujących wielkie budowy, jak rurociąg, czy kombinat w Nowej Hucie. Zdjęcia zaś innych sekwencji utrzymane są w manierze odmiennej, charakterystycznej dla propagandy sukcesu lat 70., dzięki zastosowaniu której np. Warszawa wygląda "jakby to było miasto z europejskim sznytem". Dopiero zderzenie obu tych stylów nadaje filmowi aspekt ironiczny, który był zamierzeniem reżysera.

Ciekawym doświadczeniem zawodowym była dla Kłosińskiego praca z wybitnym dokumentalistą, Wojciechem Wiszniewskim, przy jego jedynym filmie fabularnym "Historia pewnej miłości", który poniekąd właśnie za "wydobycie aspektu ironicznego" na blisko dziesięć lat trafił, decyzją cenzora, "na półkę".

"Jestem szczęśliwy, że udało mi się zrobić z nim ten film" - mówił Kłosiński Marcinowi Sułkowskiemu. - "Wojtek miał wspaniałe 'krzywe oko' wychwytujące absurdalność naszej małej stabilizacji. W tym filmie były wszystkie elementy małego realizmu, ale tak użyte, że w sumie dawały jakąś nadwartość kompromitującą i ten model życia i to, żeśmy się wszyscy na to godzili."

Na przełomie lat 70. i 80. Edward Kłosiński zaczął dzielić swój czas na pracę w Polsce i za granicą, przede wszystkim w RFN i Austrii, często pracując jako operator produkcji telewizyjnych.

Jest autorem zdjęć wielu filmów Petera Keglevića, w tym cieszącej się sporą popularnością komedii muzycznej z elementami fantastyki "Magiczne pałeczki" z 1987 i Axela Cortiego, m.in. do znanego polskiemu widzowi miniserialu "Drobne kobiece pismo". Pracował także jako jeden z operatorów przy filmie "Europa" Larsa von Triera.



  • 1965 - "Przygoda", reż. Raszko Uzunow
  • 1965 - "Zdarzenie", reż. Marek Piestrak
  • 1966 - "Dzień zwycięstwa", reż. Marek Piestrak
  • 1966 - "Niebo", reż. Juan Manuel Torres
  • 1966 - "Wygrana, przegrana", reż. Raszko Uzunow, zdj. ze Sławomirem Idziakiem
  • 1968 - "Czy państwo gracie", reż. Juan Manuel Torres

filmy dokumentalne i krótkometrażowe:

  • 1969 - "Jacek Mierzejewski" reż. Jerzy Mierzejewski, (zdj. z Mieczysławem Lewandowskim)
  • 1970 - "Spojrzenie", reż. Sławomir Idziak
  • 1970 - "Na dobranoc", reż. Janusz Zaorski
  • 1971 - "Dekameron 40 czyli cudowne przytrafienie pewnego nieboszczyka", reż. Jan Budkiewicz
  • 1971 - "Mateo Falcone", reż. Jan Budkiewicz
  • 1971 - "Meta", reż. Antoni Krauze (premiera 1980)
  • 1972 - "Hipoteza", reż. Krzysztof Zanussi
  • 1973 - "Sobie król", reż. Janusz Leski
  • 1973 - "Śledztwo", reż. Marek Piestrak
  • 1973 - "Żółw" reż. Andrzej Kotkowski
  • 1977 - "Umarła klasa", reż. Andrzej Wajda
  • 1979 - "Pogoda domu niechaj będzie z tobą...", reż. Andrzej Wajda
  • 2004 - "Jaki jest z bliska", reż. Katarzyna Maciejko-Kowalczyk

filmy fabularne:

  • 1972 - "Uciec jak najbliżej", reż. Janusz Zaorski
  • 1972 - "Iluminacja", reż. Krzysztof Zanussi
  • 1974 - "Historia pewnej miłości", reż. Wojciech Wiszniewski (godzinny film fabularny - premiera 1980)
  • 1974 - "Sędziowie. tragedya", reż. Konrad Swinarski (film godzinny)
  • 1974 - "Ziemia obiecana", reż. Andrzej Wajda (zdj. współaut. Witold Sobociński, Wacław Dybowski)
  • 1975 - "Ziemia obiecana", serial tv, reż. Andrzej Wajda (zdj. z Witoldem Sobocińskim i Wacławem Dybowskim)
  • 1975 - "Strach", reż. Antoni Krauze (film godzinny)
  • 1976 - "Polskie drogi", reż. Janusz Morgenstern, serial tv, zdj. odc 1-6 (zdj. odc. 7-11 Witold Adamek) (nagrody: 1978 - Nagroda Przewodniczącego ds. Radia i Telewizji, I stopnia)
  • 1976 - "Barwy ochronne", reż. Krzysztof Zanussi (nagrody: 1977 - Gdańsk, Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, nagroda za zdjęcia)
  • 1976 - "Człowiek z marmuru", reż. Andrzej Wajda
  • 1977 - "Pokój z widokiem na morze", reż. Janusz Zaorski
  • 1977 - "Wodzirej", reż. Feliks Falk
  • 1977 - Spirala, reż. Krzysztof Zanussi (nagrody: 1979 - Panama, Międzynarodowy Festiwal Filmowy, nagroda za zdjęcia)
  • 1978 - "Bez znieczulenia", reż. Andrzej Wajda
  • 1978 - "Zaległy urlop", reż. Janusz Zaorski, (film godzinny, zdj. wspólnie z Januszem Kalicińskim)
  • 1979 - "Panny z Wilka", reż. Andrzej Wajda
  • 1979 - "Szansa", reż. Feliks Falk (także współautor dialogów)
  • 1980 - "Die Jahre vergehen", reż. Peter Keglevic, film tv
  • 1980 - "Z biegiem lat, z biegiem dni... ", reż. Andrzej Wajda, Edward Kłosinski (zdj. wspólnie z Witoldem Adamkiem)
  • 1981 - "Dziecinne pytania", reż. Janusz Zaorski
  • 1981 - "Człowiek z żelaza", reż. Andrzej Wajda
  • 1982 - "Matka królów", reż. Janusz Zaorski (zdj. wspólnie z Witoldem Adamkiem)
  • 1982 - "Bella donna", reż. Peter Keglević
  • 1983 - "Die Grünstein-Variante", reż. Bernhard Wicki
  • 1984 - "Eine blassblaue Frauenschrift / Drobne kobiece pismo", reż. Axel Corti
  • 1984 - "Der Bulle und das Mädchen", reż. Peter Keglević
  • 1985 - "Pattbergs Erbe", reż. Marianne Lüdcke
  • 1985 - "Sansibar oder der letzte Grund", reż. Bernhard Wicki
  • 1985 - "Ga, ga. Chwała bohaterom", reż. Piotr Szulkin
  • 1985 - "Kronika wypadków miłosnych", reż. AndrzejWajda
  • 1986 - "Magic Sticks / Magiczne pałeczki", reż. Peter Keglević
  • 1987 - "Dekalog", reż. Krzysztof Kieślowski, cykl filmów tv, zdj. do części "Dekalog dwa"
  • 1988 - "And The Violins Stopped Playing", reż. Alexander Ramati
  • 1989 - "herzlich willkommen", reż. Hark Bohm
  • 1989 - "modrzejewska", reż. Jan Łomnicki, serial tv
  • 1989 - "Der Skipper", reż. Peter Keglević
  • 1990 - "Życie za życie. Maksymilian Kolbe", reż. Krzysztof Zanussi
  • 1991 - "Europa", reż. Lars von Trier (współautor zdj. Henning Bendtsen, Jean-Paul Meurisse)
  • 1991 - "Kuchnia polska", reż. Jacek Bromski (zdj. wspólnie z Januszem Gauerem)
  • 1991 - "Kuchnia polska", reż. Jacek Bromski, serial tv, zdj. odcinki 1-2 (wspołautor zdjęć: Janusz Gauer)
  • 1991 - "Der grosse Bellheim / Wielki Bellheim", reż. Dieter Wedel, serial tv
  • 1992 - "Trois couleurs: Blanc / Trzy kolory: Biały", reż. Krzysztof Kieślowski (także konsultacja scenariuszowa)
  • 1994 - "Der Schattenmann", reż. Dieter Wedel, serial tv
  • 1995 - "Pestka", reż. Krystyna Janda
  • 1996 - "Opowieści weekendowe", reż. Krzysztof Zanussi, cykl filmów tv, zdj. do części: "Damski interes", "Słaba wiara", "Urok wszeteczny", "Skarby ukryte"
  • 1997 - "Un air si pur... / Ostatni rozdział", reż. Yves Angelo
  • 1997 - "Der König von St. PaulI", reż. Dieter Wedel serial tv (zdj. wspołaut. Franz Rath, Gerard Vandenberg)
  • 1998 - "Gloomy Sunday - ein Lied von Liebe und Tod / Gloomy Sunday - Pieśn o miłości i śmierci", reż. Rolf Schübel (nagrody: 1999 - Bawarska Nagroda Filmowa w kategorii najlepsze zdjęcia)
  • 1998 - "Liebe Mich bis in den Tod", reż. Michael Keusch
  • 1999 - "Tydzień z życia mężczyzny", reż. Jerzy Stuhr
  • 1999 - "Abschied - Brechts letzter Sommer / Pożegnanie", reż. Jan Schütte
  • 2000 - "Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową", reż. Krzysztof Zanussi (nagrody: 2001 - Orzeł, Polska Nagroda Filmowa, nominacja w kategorii najlepsze zdjęcia, za rok 2000)
  • 2000 - "Chopin. Pragnienie miłości", reż. Jerzy Antczak (nagrody: 2003 - Houston, WorldFest Independent Film Festival, Golden Award dla najlepszych zdjęć)
  • 2001 - "Suplement", reż. Krzysztof Zanussi
  • 2002 - "Gebürtig", reż. Robert Schindel, Lukas Stepanik
  • 2002 - "Pogoda na jutro", reż. Jerzy Stuhr (nagrody: 2004 - Bitola, Międzynarodowy Festiwal Operatorów Filmowych "Manaki Brothers", nagroda publiczności)
  • 2002 - "Superprodukcja", reż. Juliusz Machulski
  • 2002 - "Supertex", reż. Jan Schütte
  • 2003-2004 - "Męskie - żeńskie" serial tv, reż. Krystyna Janda, zdj. do odcinków "Buty", "Aktorka", "Danie świąteczne" (pozostałe zdj. Witold Sobociński)
  • 2004 - "Vinci", reż. Juliusz Machulski
  • 2005 - "Fale", reż. Maciej Dejczer (trzyczęściowy cykl, nieukończony) część pt. "Wyjazd"
  • 2005 - "Solidarność, solidarność", film wg pomysłu Andrzeja Wajdy składający się z 13 etiud różnych reżyserów, zdj. do części "Sushi", reż. Juliusz Machulski, "Czołgi", reż. Krzysztof Zanussi, "Krótka historia jednej tablicy", reż. Feliks Falk, "Człowiek z nadziei", reż. Andrzej Wajda
  • 2005 - "Persona non grata", reż. Krzysztof Zanussi
  • 2006 - "Wszyscy jesteśmy Chrystusami", reż. Marek Koterski
  • 2006 - "Old Love", reż. Jan Schütte - w realizacji

spektakle Teatru Telewizji:

  • 1977 - "Ostatnie dni" Michaiła Bułhakowa, reż. Maciej Wojtyszko
  • 1977 - "Sędziowie" Stanisława Wyspiańskiego, reż. Konrad Swinarski
  • 1978 - "Noc listopadowa" Stanisława Wyspiańskiego, reż. Andrzej Wajda, współpraca reż. Edward Kłosiński
  • 1994 - "Na szkle malowane" Ernesta Brylla, reż. Krystyna Janda
  • 1995 - "Amfitrion" Heinricha von Kleista, reż. Michał Kwieciński
  • 1996 - "Tristan i Izolda" Ernesta Brylla, reż. Krystyna Janda
  • 1998 - "Fizjologia małżeństwa" Honoré de Balzaca, reż. Krystyna Janda
  • 1999 - "Skowronek" Jeana Anouilha, reż. Krzysztof Zanussi
  • 1999 - "Od czasu do czasu" Alana Aycbourna, reż. Juliusz Machulski
  • 2000 - "Związek otwarty" Dario Fo i Franco Rame, reż. Krystyna Janda
  • 2001 - "Zazdrość" Esther Vilar, reż. Krystyna Janda (nagrody: 2002 - Sopot, Krajowy Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru TV "Dwa Teatry" - nagroda za zdjęcia)
  • 2002 - "Porozmawiajmy o życiu i śmierci" Krzysztofa Bizio, reż. Krystyna Janda
  • 2003 - "Śluby panieńskie czyli magnetyzm serca" Aleksandra Fredry, reż. Krystyna Janda
  • 2003 - "19. Południk" Juliusza Machulskiego, reż. Juliusz Machulski

Ponadto współpraca operatorska lub praca w charakterze operatora kamery:

etiudy filmowe:

  • 1964 - "Propozycja", reż. Jerzy Wojciech Wójcik, zdj. Jan Hesse
  • 1967 - "Nocna wizyta", reż. Jerzy Wojciech Wójcik, zdj. Ryszard Kuziemski
  • 1967 - "Wagary", reż. Jacek Butrymowicz, zdj. Sławomir Idziak

filmy fabularne:

  • 1969 - "Sąsiedzi" reż. Aleksander Ścibor-Rylski, zdj. Kurt Weber
  • 1970 - "Brzezina", reż. Andrzej Wajda, zdj. Zygmunt Samosiuk
  • 1970 - "Dzień listopadowy", reż. Edward Żebrowski, zdj. Zygmunt Samosiuk
  • 1970 - "Lokis. Rękopis profesora Wittembacha", reż. Janusz Majewski, zdj. Stefan Matyjaszkiewicz
  • 1971 - "Jeszcze słychać śpiew i rżenie koni... ", reż. Mieczysław Waśkowski, zdj. Sławomir Idziak
  • 1972 - "Zabijcie czarną owcę", reż. Jerzy Passendorfer, zdj. Stefan Pindelski

Autor: Ewa Nawój, sierpień 2006; aktualizacja: styczeń 2008.


Movies with Cinematography by Edward Kłosiński

List of all films where Edward Kłosiński, cinematographer, did the cinematography. This list of Edward Kłosiński films/movies is sorted alphabetically and includes Edward Kłosiński movie posters when available. List can help answer the questions "who is Edward Kłosiński?" and "what movies did Edward Kłosiński do?" All Edward Kłosiński cinematography credits are included. List ranges from Chopin: Desire for Love to Ziemia Obiecana, plus much more. You're able to copy this list to build your own just like it, re-rank it to fit your views, then publish it to share it on Facebook, Twitter or any other social networks you use on a regular basis.